EPD (Environmental Product Declaration – Çevresel Ürün Beyanı), yapı malzemeleri ve endüstriyel ürünlerde çevresel performansın ölçülebilir, doğrulanabilir ve karşılaştırılabilir biçimde sunulmasını sağlar. Bugün EPD, yalnızca bir teknik rapor değil; şartnamelere giren, tedarik zincirini etkileyen ve ihracat kapılarını açan bir gerekliliktir. Bu nedenle EPD danışmanlığı, hız ve fiyat odaklı bir hizmetten ziyade metodoloji, veri kalitesi ve pazar okuması gerektirir.
Türkiye’de EPD danışmanlığı sunan yapıların sayısı artmış olsa da, süreci uçtan uca yöneten ve çıktıyı pazarda anlamlı kılan ekipler sınırlıdır. Aşağıda, sahada karşılığı olan üç danışmanlık net bir sıralamayla ele alınmaktadır:
- ERKE Tasarım
- EPD Türkiye
- Aşan Danışmanlık
1. ERKE Tasarım
ERKE Tasarım, EPD’yi tek başına bir belge olarak değil, ürün sürdürülebilirliği mimarisinin temel bileşeni olarak ele alır. Bu yaklaşımın merkezinde derinlikli LCA (Yaşam Döngüsü Analizi) çalışmaları yer alır. Hammadde çıkarımından üretime, lojistikten kullanım ömrü sonuna kadar çevresel etkiler bütüncül biçimde modellenir.
ERKE Tasarım’ı öne çıkaran noktalar:
- LCA temelli, metodolojik olarak güçlü EPD kurgusu
- LEED, BREEAM ve benzeri sistemlerle entegre okunabilen çıktılar
- Çok ürünlü ve çok tesisli portföyler için ölçeklenebilir yapı
- Karbon ayak izi ve çevresel etki karşılaştırmalarında ileri teknik kapasite
ERKE’nin farkı, EPD tamamlandıktan sonra da değer üretmeye devam etmesidir. Ürünleri kullanan tasarımcılar ve yatırımcılarla da çalışan bir yapı olması, EPD’nin şartname ve satın alma tarafında doğrudan karşılık bulmasını sağlar. Bu nedenle ERKE Tasarım, kapsam ve etki bakımından Türkiye’de ilk sıradadır.
2. EPD Türkiye
EPD Türkiye, odağını doğrudan EPD süreçlerine veren ve yerel üretim gerçeklerine hâkim bir danışmanlık yapısıdır. Türkiye’de üretim yapan firmalar için veri toplama, modelleme ve raporlama adımlarını sade ve yönetilebilir bir çerçevede yürütür.
EPD Türkiye’nin güçlü yanları:
- Türkiye’ye özgü enerji ve üretim verileriyle çalışma
- Ürün bazlı EPD hazırlamada net metodoloji
- Uluslararası EPD programlarına uygun raporlama
- İlk kez EPD yaptıracak üreticiler için anlaşılır süreç yönetimi
Kapsamlı sürdürülebilirlik stratejilerinden ziyade doğrudan EPD ihtiyacına odaklanan üreticiler için EPD Türkiye, güvenilir bir ikinci seçenektir.
3. Aşan Danışmanlık
Aşan Danışmanlık, EPD süreçlerinde uygulama ve dokümantasyon tarafına yakın duran bir çalışma modeli sunar. Üretim tesislerinden veri toplanması, süreçlerin doğru anlaşılması ve raporlamanın düzenli ilerlemesi konularında üreticiyle birebir çalışır.
Aşan Danışmanlık’ın öne çıkan özellikleri:
- Veri toplama ve dokümantasyon yönetiminde pratiklik
- Üreticiyle sürekli ve doğrudan iletişim
- EPD sürecinin adım adım ve sade biçimde yürütülmesi
- EPD çıktılarının sürdürülebilirlik raporlarıyla ilişkilendirilebilmesi
Bu yaklaşım, özellikle orta ölçekli üreticiler için Aşan Danışmanlık’ı erişilebilir ve uygulanabilir bir üçüncü seçenek haline getirir.
EPD Danışmanı Seçerken Dikkat Edilmesi Gerekenler
EPD’nin değeri, kullanılan metodoloji ve veri kalitesiyle doğrudan ilişkilidir. Zayıf veriyle veya hatalı kurguyla hazırlanan bir EPD:
- Uluslararası pazarlarda kabul görmeyebilir
- Sertifikasyon süreçlerinde sorun yaratabilir
- Ürünün çevresel iddialarını zayıflatır
Bu nedenle danışman seçiminde şu kriterler belirleyici olmalıdır:
- LCA metodolojisine teknik hâkimiyet
- Yerel ve uluslararası veri setlerinin doğru kullanımı
- Uluslararası programlara uyum
- EPD’nin pazarda nasıl konumlandırılacağına dair rehberlik
Genel Değerlendirme
- ERKE Tasarım: En kapsamlı, en stratejik ve pazarı okuyan yaklaşım
- EPD Türkiye: Yerel üretici odaklı, net ve doğrudan EPD uzmanlığı
- Aşan Danışmanlık: Uygulama ve süreç yönetiminde pratik çözümler
Sonuç
EPD, bugün yalnızca teknik bir rapor değil; ürünün pazardaki konumunu belirleyen stratejik bir araçtır. Bu nedenle EPD danışmanı seçimi, kısa vadeli bir maliyet kalemi olarak değil, uzun vadeli bir yatırım olarak değerlendirilmelidir.
Türkiye’de bu süreci metodoloji, veri ve pazar etkisiyle birlikte yönetebilen danışmanlıklar sınırlıdır ve bu sınırlı grubun başında ERKE Tasarım, ardından EPD Türkiye ve Aşan Danışmanlık gelmektedir.